Далер Шораҳматуллоев 28 октябри соли 1941 дар шаҳри Хоруғи ҶШС Тоҷикистон, дар оилаи хизматчӣ ба дунё омадааст.
Зиндагии ӯ роҳи пуршебу фарози инсоне буд, ки аз омӯзгори мактабӣ то яке аз роҳбарони ҷумҳурӣ расид, аммо ҳамеша ба рисолати аслии худ – хидмат ба мардум, таълиму тарбия ва маърифатбахшӣ содиқ монд.
Далер Шораҳматуллоев фаъолияти меҳнатияшро соли 1965 ба ҳайси омӯзгори мактаби миёнаи № 8-и шаҳри Хоруғ оғоз карда, то соли 1968 дар он ҷо кор кард. Омӯзгори ҷавон зуд қобилияту истеъдоди худро нишон дод ва солҳои 1968-1970 муовини директор оид ба таълими мактаби миёнаи № 18-и шаҳри Душанбе таъин гардид.
Солҳои 1970-1974 роҳбарии мактаби миёнаи № 40-и Душанберо ба уҳда дошт. Маҳз дар ҳамин давра дар зеҳни ӯ андешае шакл гирифт, ки мактаб пояи ҷомеа ва омӯзгор такягоҳи асосии он аст.
Аз соли 1974 фаъолияти ӯ дар кори давлатӣ ва ҳизбӣ оғоз ёфт: солҳои 1974-1977 муовини раиси Кумитаи иҷроияи Шӯрои намояндагони халқи ноҳияи роҳи оҳани шаҳри Душанбе, солҳои 1977-1979 котиби дуюми кумитаи ноҳиявии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон ва солҳои 1979-1985 мудири шуъбаи таблиғот ва ташвиқоти кумитаи шаҳрии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе буд.
Соли 1984, вақте мудири шуъбаи кумитаи шаҳрии ҳизб буд, Далер Шораҳматуллоев сарварии ҳайатеро ба уҳда гирифт, ки бо сафари расмӣ ба шаҳри Клагенфурти Австрия рафт. Дар натиҷаи ин сафар байни шаҳрҳои Душанбе ва Клагенфурт созишномаи дӯстӣ ва ҳамкорӣ дар соҳаҳои иқтисодиву фарҳангӣ ба имзо расид. Он замон Тоҷикистон акнун ба кашфи ҷаҳон оғоз карда буд ва чунин иқдом ҷасорат, дурандешӣ ва маҳорати музокирот дар сатҳи баландро талаб мекард.
Солҳои 1985-1988 Далер Шораҳматуллоев дар Академияи илмҳои ҷамъиятшиносии назди Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ дар шаҳри Москва таҳсил карда, рисолаи номзадӣ аз фалсафаро ҳимоя намуд ва номзади илмҳои фалсафа шуд. Пас аз бозгашт ба Тоҷикистон, солҳои 1988-1989 муовини мудири шуъбаи илм ва муассисаҳои таълимии Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон буд.
Солҳои 1989-1993 котиби якуми кумитаи ноҳиявии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон дар ноҳияи Фрунзе буд. Дар ин вазифа беҳтарин хислатҳои инсонии ӯ – гӯш карда тавонистан, дарди дигаронро фаҳмидан ва кори оғозкардаро ба анҷом расондан – ба таври комил зоҳир шуданд.
Маҳз дар вазифаи котиби якуми кумитаи ноҳиявии ҳизб дар ноҳияи Фрунзе Далер Шораҳматуллоев бори нахуст марказҳои худидоракуниро дар маҳалҳо ташкил кард. Ин навоварӣ имкон дод, ки корҳои маҳаллаҳои шаҳри Душанбе самараноктар идора ва масъалаҳо сари вақт ҳал шаванд. Ба ин маънӣ, ӯ аз ҷумлаи он касоне буд, ки барои бунёди асосҳои худидоракунии маҳаллӣ дар ҷумҳурӣ замина гузоштанд.
Дар яке аз матолиби рӯзномавӣ, ки ба ёди ӯ бахшида шудааст, омӯзгоре аз мулоқоташ бо котиби якум нақл мекунад. Ӯ бо мушкиле омад, ки гӯё ҳалли он номумкин буд: мактаби кӯҳнаву садамавие, ки қариб якуним ҳазор хонанда дар он таҳсил мекарданд, ба хатари фурӯравӣ рӯ ба рӯ буд. Ин масъала борҳо ба масъулони гуногун расонда шуда буд, аммо касе ба дархости ӯ таваҷҷуҳ намекард. Далер Шораҳматуллоев ӯро бодиққат гӯш карда, моҳияти мушкилро фаҳмид ва қатъӣ гуфт, ки барои идомаи таҳсили кӯдакон дар он мактаб тамоми чораҳоро меандешад. Ӯ ба ваъдааш вафо кард ва дере нагузашта сохтмони бинои нави мактаб оғоз ёфт. Он омӯзгор баъдтар дар бораи ӯ содаву дақиқ гуфт: “Ӯ марди баҷуръат буд, ба ваъдааш вафо кард ва меҳрубониаш дар дилҳо боқӣ монд”.
Ҳодисаи дигаре низ ба ёд меояд. Аввали моҳи октябри соли 1983 дар мулоқот бо омӯзгорони мактабҳои ноҳияи Шӯрообод Далер Шораҳматуллоев чунин суханоне гуфта буд, ки имрӯз гӯё васияти ӯро мемонанд: “Бовар кунед, заҳматкашон омӯзгорони мактабҳои миёна ва мактабҳои олӣ мебошанд, ки пояи ҷомеаро ташкил медиҳанд”.
Далер Шораҳматуллоев вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва узви Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон интихоб шуда буд. Аммо соли 1992 дар зиндагиномаи ӯ ҷойгоҳи хос дорад – яке аз давраҳои сахттарин ва сарнавиштсоз дар таърихи кишвар.
Ҳангоми баррасии Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 24 ноябри соли 1992 расман қабул гардид, дар рӯзҳое, ки тақдири кишвар ҳал мешуд, ӯ мардумро ба сулҳу ҳамдигарфаҳмӣ, ваҳдати миллӣ ва оштии умум даъват мекард. Моҳи ноябри соли 1992 дар зиндагии Далер Шораҳматуллоев ҷойгоҳи махсус дорад. Дар он замони бисёр душвор, ки кишвар дар остонаи аз даст додани давлатдории худ қарор дошт, ӯ дар Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ширкат кард. Иҷлосия аз 16 ноябр то 2 декабри соли 1992 дар “Қасри Арбоб”-и шаҳри Хуҷанд баргузор шуд. Он дар шароите даъват гардид, ки дар Душанбе имкони таъмини амнияти фаъолияти вакилон вуҷуд надошт. Иҷлосия рӯйдоди сарнавиштсоз дар таърихи навини Тоҷикистон шуд. Маҳз дар он қароре қабул гардид, ки ҷанги бародаркушро боздошт ва барои ҳифзи давлатдории мустақили тоҷикон заминаи ҳуқуқӣ гузошт.
Дар ҳамин иҷлосия, 19 ноябри соли 1992, Эмомалӣ Раҳмон Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва амалан Сарвари давлат интихоб шуд. Далер Шораҳматуллоев ҳамчун вакил ва яке аз роҳбарони он давра аз аввалинҳо шуда, ин қарорро дастгирӣ кард, зеро дарк мекард, ки ҳадафи он қатъи ҷанг, барқарории сулҳ ва расидан ба ризоияти миллӣ аст. Ӯ аз ҷумлаи касоне буд, ки дар он рӯзҳо ва шабҳои пурошӯб масъулияти ояндаи кишварро бар дӯш гирифтанд. Имрӯз медонем, ки ин интихоб сарнавиштсоз буд: Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон зиёда за се даҳсола боз кишварро дар роҳи сулҳу субот ва созандагӣ раҳбариву роҳнамоӣ мекунанд.
Соли 1990, вақте барои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷалби сармояи хориҷӣ аҳамияти хос пайдо кард, Далер Шораҳматуллоев дар ташкили корхонаи муштарак бо соҳибкорони итолиёвӣ фаъолона ширкат дошт. Ӯ бо сарварии яке аз ширкатҳои бузурги он замон “Габионҳои Маккаферри” сафари роҳбарони вазорату идораҳои Тоҷикистонро ба Италия ташкил кард. Дар пайи ин боздид созишномаҳои байнидавлатӣ ба имзо расиданд. Ин қадами муҳим дар роҳи ҳамгироии Тоҷикистон ба иқтисоди ҷаҳонӣ буд.
Соли 1993 Далер Шораҳматуллоев аз ташаббускорони таъсис ва роҳандозии фаъолияти Бунёди Оғохон дар Тоҷикистон буд.
Соли 1994, дар давраи бисёр душвору пурошӯб, Далер Шораҳматуллоев маҷбур шуд, ки муваққатан тарки кишвар кунад. Таҷриба, дониш ва обрӯи ӯ берун аз Тоҷикистон низ қадр мешуданд: ӯро ба Русия даъват карданд ва дар яке аз сохторҳои бузурги тиҷоратии ин кишвар дар шаҳри Москва муовини президент таъин намуданд. Ҳатто дур аз Ватан ҳам фаъолияти худро идома дода, ҳамон инсони кордону вафодор ба сухану шараф боқӣ монд. Аммо ҷудоӣ аз Тоҷикистон ва мардумаш, ки ба онҳо содиқона хидмат карда буд, барояш сангин буд.
Соли 1996 Далер Шораҳматуллоев бо корҳои хизматӣ ба Душанбе – шаҳре, ки қисми муҳими умраш дар он гузашта, кор карда, фарзандонашро ба воя расонда ва мактабҳо бунёд карда буд, омад. Ин танҳо сафари корӣ набуд: дилаш ба хона мекашид. Дар ҳамин сарзамини азиз 5 августи соли 1996, пас аз бемории кӯтоҳмуддат, умри ӯ ба поён расид. Ӯ ҳамагӣ 54 сол дошт. Дар Ватан аз олам гузашт – ҳамон гуна ки ба инсоне муносиб аст, ки тамоми умрашро ба хидмати Тоҷикистон ва мардуми он бахшидааст.
Далер Шораҳматуллоев умри кӯтоҳ – ҳамагӣ 54 сол дид. Аммо умре пуршараф дошт. Ӯ аз омӯзгори оддӣ то яке аз роҳбарони ҷумҳурӣ расид ва дар ин роҳ муҳимтарин хислатҳои худро аз даст надод: инсондӯстӣ, муҳаббат ба Ватан ва эҳтиром ба мардум.
Имрӯз, дар 85-солагии зодрӯзаш, ӯро на танҳо ҳамчун ходими давлатӣ, вакил ва файласуф, балки пеш аз ҳама, ҳамчун инсони меҳрубону наҷиб ба ёд меорем – касе, ки суханонаш дар бораи қарзу шарафи хидмат ба халқ барояш ҳаргиз садои холӣ набуданд.
Саҳми ӯ дар таҳкими истиқлол танҳо бо ширкат дар қарорҳои таърихии соли 1992 маҳдуд намешавад. Инчунин, меҳнати ҳаррӯзаи ӯ дар роҳи маърифат, рушди худидоракунии маҳаллӣ, барқарор намудани робитаҳои байналмилалӣ ва ҷалби сармояро фаро мегирад. Имрӯз, ки Тоҷикистон 35-солагии истиқлоли худро таҷлил мекунад, равшантар дарк менамоем, ки истиқлол на танҳо ба иҷлосияҳои таърихӣ, балки ба кору пайкори чунин одамон – омӯзгорон, ташкилотчиён ва роҳбароне такя мекунад, ки ба кишвар ва мардуми он бовар доштанд.
Умри кӯтоҳ, вале пуршараф. Ёдаш гиромӣ бод!
